Controleverlies gaat altijd vooraf aan trauma

Trauma kunnen we in een langer tijdsbestek tot in een fractie van een seconde oplopen. Als dit gebeurt passen we onszelf aan om psychisch te kunnen overleven. Dat gaat vanzelf en onbewust.

Bij trauma denken we vaak aan grotere, heftige gebeurtenissen zoals een oorlog, misbruik, mishandeling, een verlieservaring etc… Echter kunnen ook kleinere gebeurtenissen traumatisch zijn. Bijvoorbeeld als je niet begrepen wordt, veroordeeld wordt, genegeerd, buitengesloten of gepest wordt, geen eigen mening mag hebben, en je ‘niet zo moet aanstellen of ‘niet zo gevoelig moet zijn’.

Maar wat gebeurt er nu eigenlijk in ons lichaam wanneer we een trauma oplopen?

van de fiets vallen - blackout

Trauma: controleverlies veroorzaakt black-out

Maakt een persoon iets traumatisch mee – dan treedt gedurende de ergste momenten controleverlies op. Tijdens dit controleverlies produceert het lichaam tal van processen, waaronder een serieuze cortisolshot om degene zo snel mogelijk alert te maken zodat die zichzelf in veiligheid kan brengen. Deze cortisolshot zorgt ervoor dat alle zintuiglijke signalen op dat moment gefragmenteerd worden opgeslagen. Met andere woorden, wordt er géén herinnering van aangemaakt.

Op zo’n moment valt het bewustzijn even uit en neemt het onderbewuste (= de automatische piloot die stuurt op veiligheid) het over. Er ontstaat op dat moment een kleine of grotere black-out (van seconden tot minuten, of zelfs uren). Dit is een black-out mechanisme, dat ervoor zorgt dat de meest pijnlijke momenten in iemands leven ‘weg’ zijn.

Stress als reactie op een eerder controleverlies

Er is een wezenlijk verschil tussen stress en trauma. Stress is een automatische reactie op een eerder controleverlies (trauma) dat nu actief is omdat er in de omgeving, of van binnenin, zintuiglijke signalen zijn die dat controleverlies oproepen.

Waar het hier om gaat is een tolerantieniveau, ofwel zit de persoon nog binnen of buiten dat tolerantieniveau? Bij stress zit de persoon nog binnen dit niveau waardoor er nog bewustzijn actief is (de mate is afhankelijk van stressniveau). Controleverlies zit erbuiten; bewustzijn is daardoor uitgeschakeld en het oerbrein neemt het over (black-out). Fysiologisch gezien zit hier ook een verschil in qua de mate van opwinding, adrenaline en ademhaling.

Jeugdtrauma

Zeker als we in onze kindertijd trauma oplopen kan dit een enorme impact hebben op de leefstijl en gezondheid. Want hoe eerder en/of hoe meer trauma (controleverlies) we meemaken, hoe groter de kans op risicovol en ongezond gedrag (op latere leeftijd).

In Amerika is hier grootschalig onderzoek naar gedaan: de ACE-study. Hieruit blijkt dat er een sterk verband is tussen jeugdtrauma en negatieve lichamelijke, psychische en sociale problemen. Zo hebben mensen met een jeugdtrauma 4 tot 12x meer kans op gezondheidsrisico’s door alcohol- of drugsgebruik en depressies. Ook is er een verband tussen de 5 van de top 10 doodsoorzaken en jeugdtrauma.

Stress (alarmcodes) en trauma opheffen

Het alarmcentrum (de amygdalae) scant voortdurend de omgeving voor een potentieel gevaar. Vanaf het moment dat er minimaal 3 zintuiglijke signalen binnenkomen, die de persoon onbewust triggeren naar een specifiek controleverlies uit het verleden, gaat deze persoon in stress.

Zodra dit gebeurt, bepaalt het onderbewuste het gedrag van deze persoon en is die de -bewuste- leiding over zijn leven kwijt. Impulsen zijn dan leidend en van wat degene zélf wilt, komt weinig tot niets meer terecht. Bewust kan die immers de oorsprong van de stress niet achterhalen omdat er geen actieve herinnering van is.

Over traumatische gebeurtenissen praten of deze herbeleven heeft weinig tot geen nut. Om trauma op te lossen moeten de zintuiglijke triggers, die de persoon in alarm brachten, van het alarmcentrum worden afgehaald. Er moeten letterlijk nieuwe verbindingen worden aangelegd. Verbindingen tussen neuronen moeten worden verbroken, en nieuwe worden aangemaakt. Hierdoor vallen de alarmen weg en komt er weer rust in het lichaam.

Bovendien moet het trauma-gerelateerde programmatie in het brein worden aangepakt. De onderbewuste overtuigingen en gedragspatronen, die vanuit het trauma ontstaan zijn, moeten worden herschreven zodat het leven een andere koers neemt.

Wil je aan jezelf werken?

Plan hieronder een afspraak in voor een gratis kennismakingsgesprek.